نویسنده: admin منتشر شده در: مقالات و خواندنی ها تاریخ ایجاد: 2016-05-06 تعداد بازدید ها: 979 نظرات: 0
پوشاک در هر منطقه، زمینه بسیار مناسبی جهت تأثیر و تأثر فرهنگی به حساب می آید. می توان در شکل گیری و ترکیب پوشاک محلی هر قومی عوامل مذهب، شرایط و عوامل طبیعی، نوع معیشت مسلط و فعالیتهای جنبی و تولید و منزلت اجتماعی را دخیل دانست.
پوشاک در هر منطقه، زمینه بسیار مناسبی جهت تأثیر و تأثر فرهنگی به حساب می آید. می توان در شکل گیری و ترکیب پوشاک محلی هر قومی عوامل مذهب، شرایط و عوامل طبیعی، نوع معیشت مسلط و فعالیتهای جنبی و تولید و منزلت اجتماعی را دخیل دانست.
پوشاک سرزمین خراسان با پوشاک همسایه های خود شباهت بسیار دارد. لیکن تفاوتی نیز در برش آنها وجود دارد که نمی توان نادیده گرفت. پوشش مردم شرق خراسان اصیل ترین پوشاکهای این منطقه است. بقیه ساکنان این دیار عمامه را برداشته و کت و شلوار می پوشند. زنان، چارقد به سر داشته که از نوع دستمال یزدی بوده است. امروزه این چارقدها کاربرد چندانی ندارند.
پوشاك سنتي و محلي اهالي شمال خراسان را مي توان در لباس كرد هاي ساكن اين منطقه خلاصه كرد. كردهاي اين سامان كه بيشتر در كلات مشهد ، نيشابور، سبزوار، اسفراين ، بجنورد و درگز و قوچان و شيروان بطور خلاصه در تمام شمال خراسان پراكنده شده اند شامل طوايف فراوان با نام هاي بيشماري هستند كه در عهد صفويه از غرب ايران با اين سامان ك.چانده شده اند.
پوشاك ايل قرمانلو
قرماني ايل قرمانلو شاخه اي از ايل زعفرانلو است بيشتر در قوچان (خبوشان) ،اسفراين ، نيشابور ، شيروان،آشخانه بجنورد زندگي مي كنند.
قرمانلو در قوچان پوشاك خود را همچنان اصيل و دست نخورده نگاه داشته اند و از اين رو چشمگير تر است.
پوشاك بانوان قرمانلو :
پوشاك بانوان كرد قرمانلو مجموعاً 10تكه است كه عبارتند از : دو نوع كفش مرسوم به (كومخ- گيلاسي)، جوراب پشمي، شليته(دامن)، پيراهن، جليتغه، كلاهك ، روسرس ، سربند، چادر ، زيور آلات
كفش بانوان كرد ايل قرمانلو :
بانوان اين سامان دو نوع كفش به پا مي كنند:
نوع اول : كومخ كه شبيه نعلين نوك برگشته پاشنه دار است. جنس آن از تيماج الوان مخصوصاً سبز است . رويه كفش و كناره ي روي پاشنه را بالخ هاي الوان ابريشمي گلدوزي ميكنند.
نوع دوم : كفشي است به نام گيلاسي كه از نماج الوان مخصوصاً حنايي تشكيل شده فرم كفش درست شبيه به كفش مردانه است.
جوراب بانوان كرد ايل قرمانلو :
جورابي كه بانوان كرد اين ايل به پا ميكنند در زمستان از پشم گوسفند است ساقه ي آن كوتاه و تا به وسط ساق پايشان مي رسد. و در تابستان از جوراب هاي سفيد بلند كه از بازار خريداري مي كنند استفاده ميكنند.
شليته ( دامن ) بانوان كرد ايل قرمانلو :
بانوان كرد ايل قرمانلو شليته يا پاچيني دارند كه روي ان پيراهني كه چندان بلند نيست و قسمت بيشتري از دامن يا شليته را مي نماياند، مي پوشند.
شليته از ده تا دوازده متر پارچه گلدار خوش نقش و رنگ تشكيل شده است. بالاي شليته ليفه دارد ،با اندازه ي 15 سانتيمتر از پائين دامن به بالا ساده و بعد از آن 3رديف نوار دوزي و زري دوزي مي كنند.
بانوان سالخورده داراي شليته بلندتر اند و تا وسط ساق پايشان مي رسد ولي شليته جوان سالان كوتاهتر است و به حدود بالاي زانو مي رسد .
پيراهن بانوان كرد ايل قرمانلو :
پيراهن بانوان اين نواحي داراي تزئينات كمتري نسبت به ايل مجاور يعني ايل كيكانلو كه بعد درباره ي آن صحبت خواهد شد دارند.
قد آن از حدود وسط بدن اندكي به پائين ميگرايد ، از پارچه اي گلدار تهيه مي شود،لقه آنگرد بدون برگردان كه به وسيله چاكي در جلوي سينه باز مي گردد،آستين بلند و داراي سر دست كه روي سر دست اغلب تزئيناتي از نوارهاي زري مي دوزند،در دو پهلوي پيراهن چاكي 10سانتيمتري دارد، پيش سينه را اغلب با نوار هاي الوان افقي و عمودي تزئين مي كنند، از حدود كمر به پائين (جائيكه قسمت دامن شروع مي شود و داراي شكلي مخروطي ناقصي است) اغلب در دورج و يا بيشتر بطورافقي نوار دوزي مي كنند و ريشه هائي دلوان از پائين همان قسمت مي آويزند.
جليتغه بانوان كرد قرمانلو :
جليتغه بانوان اين ايل داراي جلوه و شكوهي بومي است، طبق معمول كرد ها زمينه ي آن را از مخمل الوان انتخاب مي كنند و تا حد امكان همه جاي آنرا به كمك انواع نوار هاي رنگارنگ زري و يراقها تزئين مي كنند و بعلاوه سكه هاي فراوان با آن مي آويزند. در ضمن امكان دارد از پارجه ي ترمه براي دوخت اين جليتغه استفاده كنند. قد آن تا كمرگاه بدون آستين و يقه و دو بر آن بدون دكمه رها مي شود.
كلاهك بانوان كرد قرمانلو :
كلاهك بانوان اين ايل داراي كگلي گرد و مدور از جنس مخمل با لفاف و آسته روي كلاهك را نيز تزئين مي كنند. در جلوي كلاهك شكل قلبي را با منجوق هاي رنگين مي دوزند كه در محل با آن ‌‌ديلك گويند.
سربند بانوان كرد قرمانلو:
دور كلاهك را دستمالي كلافي (دستمالي ابريشمي با زمينه مشكي و گلهاي سفيد و زرد ) در محل پيشاني مي بندند چنانچه ريشه هاي آن بر روي پيشاني آويزان مي گردد.
روسري بانوان كرد قرمانلو :
روسري بانوان كرد ايل قرمانلو از پارچه گلدار و چهار گوش تهيه مي شود . اغلب زمينه اي تيره دارد و نقش هاي درشت      طو ل و عرض روسري يك متر و چارك ، در دو طرف روسري ريشه مي دهند ، و آن را تقريباً سه گوش و لچكي كرده بر سر ميگذارند، گوشه ي آن را به بغل سربند فرو مي كنند.
چادر بانوان كرد قرمانلو :
چادر بانوان اين ايل از نوع پارچه هاي مشكي بيت است ، طول و عرض آن در حدود دو متر و دو گوشه ي آن را دورج با فاصله نواردوزي و ريشه دوزي مي كنند، جلوي چادر را (جائي كه روي سر است ) در حدود چهار انگشت پهن به بالا زده روي سر مي خوابانند و بدين طريق وزن و تعادلي چادر را روي سر نگاه مي دارند تا نيفتد . ريشه هاي چادر نيز از دو سوي شانه و بازو بر پشت مي افتد.
زيور هاي بانوان كرد قرمانلو :
بانوان كرد اين ايل بيشتر از زيورهايي كه با دست خود درست مي كننداستفاده ميكنند مثلاًبراي تزئين كلاهك از قلبي منجوق دوزي شده رنگين استفاده مي كنند،يرق دوزي و ريشه دوزي ، منگوله هاي رنگين ، سينه ريزهاي از منجوق و تكه اي نقره كه تمام جلوي سينه را ميگيرد كه با آن الاغچه گويند. الاغچه از منجوق هاي رنگين بهم بافته شده تهيه ميگردد.
پوشاك مردان ايل قرمانلو
پوشاك مردان كرد ايل قرمانلو همانند پوشاك ديگر كرد هاي شمال خراسان با مقداري اختلاف پوشاك مردان كرد اين ايل از تكه تشكيل شده و عبارتند از : كلاه،سربند،پيراهن،كت، سرداري ، شلوار ، پا تاوه، جوراب و جفتي كفش
كلاه مردان كرد قرمانلو :
مردان كرد اين ايل دو نوع كلاه بر سر ميگذارند يك نوع كلاه نمدي از پشم شتر كه شكل عمومي آن شبيه به ازگل است و بيشتر طبقه عوام اين ايل از اين كلاه استفاده ميكنند . هنگاميكه اين كلاه را بر سر مي گذارند بدور آن پارچه اي كلا        كه در محل بالاي پيشاني و لبه ي كلاه نمدي بدور سر مي پيچند بطوريكه ريشه هاي كلاه      روي صورت آويزان ميگردد و يا از سر بند قهوه اي راه راه مشكي استفاده مي كنند.
نوع دوم : از كلاهي موسوم به قره كل كه از پوست سياه بره تهيه مي شود بشكل استوانه اي كوتاه داراي كلگي مسطح كه با آن آستري از پارچه ي قرمز مي دهند استفاده مي كنند ، داخا اين كلاه را با آسترمي پوشانند.
پيراهن مردان كرد قرمانلو :
پيراهن مردان كرد ايل قرمانلو اغلب به رنگ قرمز تند و گاهي سفيد بدون گل و بوته جقه آن گرد و جادكمه را گاهي در پهلوي گردن و گاهي نيز در جلوي آن تعبيه مي كنند. قد پيراهن معمولي است ،آستين راسته و ساده و گاهي دامن پيراهن را بداخل شلوار مي كنند.
شلوار مردان كرد قرمانلو :
شلوار مردم كرد قرمانلو      چوغ است (چوغ پارچه اي است كه در محل آن را از پشم شتر كه نخ هاي رنگي قرمز و مشكي است تهيه مي شود .) ، فرم شلوار مانند ديگر كردان داراي شكلي ساده و در بالا ليفه اي مي باشد دو ساق مخروطي ناقص و يك ميان ساق در جائي اندكي بالاتر از زانو به ساق هاي شلوار دوخته مي شود و هيچگونه تزئيني ندارد.
سرداري و ياقباي مردان كرد ايل قرمانلو :
سرداري را بيشتر اشراف كرد قرمانلو مورد استفاده قرار مي دهند براي سرداري از پارچه ي بسيار مرغوب مانند ترمه استفاده مي كنند ولي افراد عادي از قبا بجاي سرداري استفاده مي كنند قبا مانند شلوارشان از چوغ (پشم شتر رنگ شده به رنگ هاي قرمز و مشكي ) تهيه شده اين پارچه دستباف و كم عرض است كه بانوان كرد آن را مي بافند ، اين پارچه هاي كم عرض را پهلوي هم مي دوزند و برش مي زنند.
قبا داراي قدي بلند تا به پائين زانو است بدون يقه برگردان ، دو بر قبا اوريب به سوي پهلو هاي بدن متمايل است و بر روي هم مي افتد كمر قبا را نسبتاً باريك مي گيرند ،ولي از كمر به پائين دامن قبا پهن مي شود قبا در دو پهلو جيب دارد. در پائين دامن نيز چاكي 10سانتي متري تهبيه شده آستين آن ساده و به سوي مچ دست كه مي رود كم عرض تر مي شود . دم آستين نيز چاك دارد . به جاي دكمه دو بند ينك در بالي لباس و يكي بعد از كمر تعبيه مي شود ،قبا بدون آستر است و مردان كرد اين ايل گاهي برروي آن شالي مشكي و يا كمربندي چرمي مي بندند.
كت مردان كرد ايل قرمانلو :
كت مردان كرد اين ايل از چوغ تهيه شده (چوغ پارچه اي از پشم شتر كه رنگ مي كنند و يا از رنگ شتري استفاده مي كنند و رنگين آن قرمز و مشكي است) پس در واقه ميتوان گفت مردان كرد ايل قرمانلو بطور كلي خود كفا هستند.
كت مردان ايل چون پيراهن روئي افسران ماست، دو جيب در جلوي سينه و بعلاوه دو جيب در پهلو ها دارد، يقه كت نيز چون يقه ي پيراهن افسري بر دور گردن استوار است و دو بر كت تا پاي يقه بر روي هم مي آيند و از بالا تا وسط كمر با دو رج دكمه بوضه عمودي بسته مي شود، دو پهلوي دامن كت تا حدود كمر چاك دارد . قد كت از معمولي اندكي بلندتر است.
پاتاوه مردان كرد ايل قرمانلو :
پتاوه يا مچ پيچ (ساق بند) پارچه اي كتاني سفيد است كه با نوان آن را مي بافند. هر پاتاوه در حدود يك متر و گاه يك متر كمتر و در حدود 20 سانتي متر و گاه بيشتر پهنا دارد در يك سر اين كتان به اندازه درازيك دور مچ پا را بپوشاند نقوشي تزئيني جالب و چشمگير مي بافند شلوار را داخل جوراب كرده و روي آن پاتاوه مي پيچند و آن را با ريسماني باريك رنگين يا ساده بر ساق پا محكم مي كنند و دو سر آن را منگوله رنگين آويزان مي كنند.
جوراب مردان كرد ايل قرمانلو :
جوراب مردان كرد اين ايل را بانوانشان مي بافند و روي آن نقش هائي گيرادار آن مي اندازند جوراب تا ساق پا است ،مردان دمپاي شلوارشان را هميشه داخل ساق جوراب مي كنند و روي آن پتاوه مي بندند.
كفش مردان كرد ايل قرمانلو:
مردان كرد اين ايل چند نوع كفش به پا مي كنند يك نوع آن نوعي صندل كه با چند تسمه حنايي رنگ بافته مي شود پشت آن باز و به وسيله ي شكلي در پهلوي پا محكم مي شود . نوع ديگر كفش مردانه كه از بازار مي خرند و لخت تاثير مد شهري قرار گرفته و از آن استفاده مي كنند. نوع ديگر كفش مردانه ي خشن است كه م.سوم به گبري است .
نوع ديگركفش آن چاروق است كه در شهر قوچان دوخته و تهيه مي گردد. كفشي است بسيار جالب هئيتي پر ابهت و تزئيني و كاملاً بومي دارد. در سابق پوشيدن آن به صورت هرچه مزين تر معمول بوده است ولي اينك به آن صورت تزئيني كمتر استفاده ميگردد و بيشتر كفش شهري مي پوشند.
شكل و هيبت آن چنين است كه تكه چرم خام حنايي رنگ است كه از كف پا به اطراف بالا آمده بر پشت پا و لبه ي قوزك پاها جمع شده است در پشت پاشنه پا نيز يكسره تا به بالاي مچ بلندي گرفته است، پنجه كفش برگشته بر روي جلوي سينه كفش خوابيده ، بر روي اين چرم يكپارچه تكه چرمي ديگر با وسعتي كمتر مي دوزند كه بلندي ديواره ي اطراف آن اندك است . بقيه ديواره هاي چرم اولي كه نمايان است محل تزئينات و گل و برگ سازي با نخ هاي الوان و زري مي باشد، اين چاروق قاعدتاًبا اين هيبت سنگين و براي اينكه از پا نيافتد در دو جا بند هاي چرمي (براي بند شدن به پا) در آن تعبيه كرده اند يكي بر بالاي پشت پا شنه چاروق و ديگري در دو بغل آن كه سگك دار است.

برچسب ها:

ارسال نظر

کپچا