توصیه امام رضا به مصرف سبزی خرفه

در روایتی از پیامبر (ص) آمده است: عَلَیکُم بِالفَرفَخِ ؛ فَهِیَ المِکیَسَةُ ، فَإِنَّهُ إن کانَ شَیءٌ یَزیدُ فِی العَقلِ فَهِیَ . بر شما باد خُرفه ؛ چرا که زیرکى مى دهد و اگر تنها یک چیز باشد که عقل را افزون مى کند ، همان است .( المحاسن ، ج 2 ، ص 323 ، ح 2094 عن حمّاد بن زکریّا ، مکارم الأخلاق ، ج 1 ، ص 390 ، ح 1314) خرفه با اسم علمی Portulaca Oleracea از تیره پرتولاکاسه  است که برگ‌های گوشتی و بذرهای سیاه ریز دارد. گیاه یک ساله است که ارتفاع تا حدود 40 سانتی‌متر در مراحل بذردهی می‌رسد. در خصوص خاستگاه اولیه آن اختلاف نظر وجود دارد، ولی در کشورهای ایران، استرالیا، هند، آفریقای شمالی و در آمریکا رشد می‌کند. خرفه برگ‌های گرد کشیده با ساقه گوشتی به رنگ قرمز ارغوانی دارد. گل‌های آن به رنگ زرد در انتهای ساقه تشکیل شده و اوایل روز تا ساعت 9 الی 11 باز می‌ماند. ریشه گیاه راست است و انشعابات فیبری دارد که می‌تواند به اعماق خاک نفوذ و از رطوبت زیرین خاک استفاده کند. در آموزه های پزشکی امام رضا (ع) به استفاده از این گیاه در ماههای گرم سال سفارش شده است. در این ماه ها مصرف غذاهای گرم و خشک باید محدود شود، بنابراین امام رضا (ع) خوردن سبزی‌های خنک را پیشنهاد می‌دهند؛ سبزی کاسنی و خرفه از جمله سبزی‌هایی هستند که توصیه شده در این ماه مصرف شود.
این گیاه دارویی که معمولاً به صورت خودرو در باغچه منازل، کنار جوی‌ها و در مناطق مرطوب می‌روید، شاید زیاد مورد توجه نباشد اما اکنون کشف‌های مهمی در مورد آن انجام شده که توسط سازمان بهداشت جهانی لقب اکسیر جهانی (Global panacea) به آن داده شده است. این گیاه از سوی این سازمان متداول‌ترین گیاه دارویی مورد استفاده در جهان ذکر شده است. معمولاً قسمت‌های هوایی این گیاه که شامل برگ، ساقه و دانه‌های آن است، مورد استفاده قرار می‌گیرد. متاسفانه به سبزی خرفه کم لطفی می‌شود. این گیاه؛ گیاه خوبی است و خیلی هم فواید دارد، به خصوص در فصل تابستان که واقعاً اثرات مثبت می‌گذارد. این گیاه دارویی که معمولاً به صورت خودرو در باغچه منازل، کنار جوی‌ها و در مناطق مرطوب می‌روید، شاید زیاد مورد توجه نباشد اما اکنون کشف‌های مهمی در مورد آن انجام شده که توسط سازمان بهداشت جهانی لقب اکسیر جهانی (Global panacea) به آن داده شده است. این گیاه از سوی این سازمان متداول‌ترین گیاه دارویی مورد استفاده در جهان ذکر شده است. معمولاً قسمت‌های هوایی این گیاه که شامل برگ، ساقه و دانه‌های آن است، مورد استفاده قرار می‌گیرد.
گیاهی برای کاهش کلسترول
تحقیقات جدید دانشمندان نشان داده است که در خرفه ماده شیمیایی بسیار جالب به نام اسید چرب اومگا- 3 وجود دارد. این همان چربی معروف است که در روغن ماهی یافت می شود و عامل موثری برای کاهش کلسترول و فشار خون است و از این نظر که این گیاه را در ردیف گیاهان ارزشمند ضد سرطان و ضد فشار خون قرار می دهد و بعلاوه دارای مقدار قابل ملاحظه ای ویتامین C می باشد که آن هم از ضد اکسید کننده هاست و ضد عوامل سرطان زا می باشد.
و در روایتی آمده است که پیامبر صلى الله علیه و آله حرارتى یافت . بر خُرفه اى دندان فشرد و از آن احساس راحتى کرد . سپس گفت : «خداوندا ! در آن برکت بنِه . در آن ، شفاى نود و نُه درد است . [ اى خُرفه ! ]در هر جا مى خواهى ، بروى» .( الدعوات ، ص 155 ، ح 421 ، بحار الأنوار ، ج 66 ، ص 235 ، ح 5)
گیاهی پربرکت
مطابق یافته های کارشناسان خُرفه، قبض‌کننده، مدر، مسکن صفرا، حرارت خون، کبد و معده، تب‎های گرم و صفراوی و تسکین‎بخش عطش و کنترل کننده ترشح ادرار است. خُرفه، معالج دیابت و خردکننده سنگ مثانه است.خُرفه، قبض‌کننده، مدر، مسکن صفرا، حرارت خون، کبد و معده، تب‎های گرم و صفراوی و تسکین‎بخش عطش و کنترل کننده ترشح ادرار است. این سبزی خوراکی همچنین معالج دیابت، رفع سردردهای گرم، ضد خونریزی، خردکننده سنگ مثانه، ازدیاد ترشح بول، ضد سرفه، سوزش مجاری ادراری و روده‎ها و بواسیر، تسکین حرارت رحم و سوزش و درد آن است. در روایت آمده است که پیامبر(ص) برای این گیاه دعا کرده اند. نقل شده که پیامبر خدا بر زمین سوخته اى پا نهاد و آن زمین ، پایش را سوزاند . پس ، پاى خویش را بر خُرفه نهاد و در نتیجه ، سوزش حاصل از زمین سوخته ، فرو نشست . از آن پس ، پیامبر صلى الله علیه و آله خُرفه را دوست داشت ، براى آن دعا مى کرد و مى گفت : «چه گیاه پُر برکتى است.( الکافی ، ج 6 ، ص 367 ، ح 2 ، المحاسن ، ج 2 ، ص 323 ، ح 2093)
طریقه‌ استفاده
فراموش نکنید ارزش غذایی این سبزی به مراتب بیشتر از بعضی سبزیجات معمول است بنابراین، توصیه به تازه‌خوری برگ‌های این سبزی با ماست یا اضافه کردن چند گرم از آن به سالاد مناسب خواهد بود. قسمت‌های هوایی جوان گیاه را می‌توان به صورت بورانی نیز استفاده کرد که برای درست کردن بورانی، برگ‌ها و قسمت‌های هوایی این گیاه را با مقداری آب می‌جوشانند، سپس آن‌ها را صاف کرده و به آن مقداری پیازداغ و تخم مرغ اضافه می‌کنند. مقدار خوراک از آب برگ ساقه آن 40 گرم که با 8 گرم نبات یا شکر مخلوط کرده و خورده می‌شود.